على محمدى خراسانى

18

شرح مكاسب (فارسى)

قوله : قال : ( ره ) فى المبسوط : در به دو امر انسان خيال مىكند كه عبارت شيخ طوسى هم مؤيّد كلام شيخ اعظم ره است ولى در پايان خواهيم ديد كه مخالف كلام شيخ انصارى ره است پس اولى اين بود كه بفرمايد : و لكن قال . . . ، به هرحال شيخ طوسى در كتاب مبسوط در باب جهاد در مسئلهء غنائم جنگى فرموده : اگر در ميان غنائم كتابهائى هم مشاهده مىشود بايد آنها را بررسى و ارزيابى كنيم ، اگر از جملهء كتب مباح و جايز باشند كه قابل تصرف و تملك و يد پيدا كردن هستند مثلا كتابهاى طبّى ، مجموعه‌هاى اشعار ، كتب لغت ، مكاتبات و مراسلاتى كه ميان سلاطين با يكديگر يا دانشمندان آن قوم با يكديگر بوده و . . . تمام اينها جزو غنائم جنگى است . همچنين اگر در ميان كتب غنيمتى ، مصاحف و قرآنهائى يا كتب حديث و فقه و تفسير و ساير كتب علوم دينى و شرعى ، ديده مىشود اينها نيز از غنائم هستند ، زيرا كه تمام اينها ماليّت داشته و قابل معاوضه و خريد و فروش هستند . و منفعت عقلائيه دارند . و آندسته از كتابها كه احيانا كتاب كفر و زندقه و شرك و ترويج عقائد باطله مىباشند و كتبى هستند كه امساك و نگهدارى آنها حلال نيست . اين گونه كتابها به عنوان كتاب بودن ماليّت نداشته و بيع و شراء آنها جايز نيست . آنگاه اگر از ظروف و محلّ اين نوشتجات مىتوانيم انتفاع ببريم مثلا بر روى پوستى نوشته شده و با شستن ، مطالب مضلّه را نابود مىكنيم و از خود پوست استفاده مىكنيم ، باز خود اين ظروف ، غنيمت محسوب مىشوند . و امّا اگر حتى از ظروف آنها هم نتوانيم استفاده ببريم مثل نوشته‌جات بر روى كاغذ ، در اين صورت حكم اينست كه : كاغذها را پاره‌پاره مىكنيم [ در كلمهء احراق دو نسخه وجود دارد :